سیم پیچی الکتروموتور

آموزش مراحل سیم پیچی الکتروموتور 1 و 3 فاز+ لوازم سیم پیچی

اهمیت سیم پیچی الکتروموتور در چیست؟ به دلیل استفاده های خیلی زیاد الکتروموتور ها (موتور های الکتریکی)، امروزه در سال 1400، می توان انواع الکتروموتور ها را در هر مکانی که دسترسی به برق وجود دارد، یافت. برای ساخت الکتروموتور، سیم پیچی از مهم ترین مراحل است. برخی اوقات دینام شما خواهد سوخت و با سیم پیچی مجدد، می توانید مثل روز اول از آن استفاده کنید.

این امر به این دلیل است که الکتروموتور بسیار ساده، اما با بازدهی بالا عمل می کنند و هزینه نصب و ساخت آنها کاملا مقرون به صرفه است. موتورهای تک فاز و سه فاز که هر یک مناسب شرایط کاری متنوع می باشد، با رعایت چند نکته اساسی، قابل نصب هستند و پس از نصب می‌توان از آن‌ها برای کارهای متفاوتی همچون، انتقال برق، انتقال آب و تامین برق ماشین‌های کارخانه‌ای، انواع جابجایی ها و ... استفاده نمود. سیم پیچی موتور های الکتریکی اهمیت بالایی در کارکرد آنها دارد، به همین جهت در ادامه می خواهیم نحوه سیم پیچی انواع الکتروموتور ها را به صورت دقیق مورد بررسی قرار دهیم.

 

فهرست مطالب

لوازم سیم پیچی چیست؟

فرمول سیم پیچی الکتروموتور

مراحل سیم پیچی الکتروموتور به صورت تصویری

تست سیم پیچی الکتروموتور

هزینه سیم پیچی الکتروموتور

 

لوازم سیم پیچی الکتروموتور

لوازم سیم پیچی الکتروموتور

برای سیم پیچی الکتروموتور به دو سری لوازم نیاز دارید؛ یکی برای حفظ امنیت شخصی و حفظ امنیت دینام و دیگری برای انجام مراحل سیم پیچی استاتور.

دستکش مخصوص

پیش از آنکه به الکتروموتور دست بزنید و تغییراتی در سیم‌پیچی آن ایجاد کنید، باید حتماً عوامل امنیتی را رعایت کنید. الکتروموتور همانطور که از نامش پیداست یک موتور برقی است که بدین معناست که جریان برق به صورت مداوم و یا غیر مداوم از این دستگاه عبور می‌کند و دست زدن به سیم های آن، همیشه خطر برق گرفتگی دارد. از این رو پیش از دست دادن الکتروموتور حتماً از دستکش های مخصوص برای خنثی کردن جریان برق استفاده کنید که اگر در سیم پیچی الکتروموتور تک فاز و سه فاز شما ایرادی وجود داشته باشد که از آن خبردار نباشید، برق به دست شما انتقال پیدا نکند و دچار برق گرفتگی نشوید. دستکش تنها یکی از لوازم سیم پیچی الکتروموتور است و شما باید پیش از هرگونه تعمیر و تغییر دفترچه راهنمای الکتروموتور خود را بخوانید و لوازم مورد نیاز آن را آماده کنید.

سیم لاکی

سیم های مسی از مهم ترین تجهیزات لازم برای سیم پیچی و ساخت الکتروموتور می باشند. چرا به آنها لاکی می گویند؟ به این دلیل که روی این سیم ها را یک لایه بسیار نازک از عایق را پوشانده است. 

عایق های الکتریکی و حرارتی

در سیم پیچی دینام باید دقت داشته باشید که هنگام آماده سازی استاتور برای سیم پیچی، یک مرحله عایق بندی اولیه خواهید داشت. سپس با تمام شدن کلاف بندی ها، یک مرحله عایق بندی و نخ بندی نهایی نیز خواهید داشت. برای انجام این کارها از تجهیزات عایق بندی الکتروموتور باید استفاده کنید. در صورتی که در ساخت و سیم پیچی دینام از عایق های حرارتی نیز استفاده کنید، طول عمر دینام بسیار بیشتر می شود و در دما های بالا و هنگام داغ شدن سیمها، دینام به سرعت سوخته نمی شود.

ابزار های معمول و دانش فردی

تعمیر و سیم پیچی الکتروموتور به ابزارهای خوب و مهمتر از همه، به دانش استفاده از هر یک نیاز دارد. زمینه سیم پیچی الکتروموتور نیز از این قاعده مستثنی نیست. برق و عوامل تعمیر و نگهداری باید در انتخاب ابزار در نظر گرفته شوند و سپس نحوه استفاده از هر یک، بررسی شود. علاوه بر لوازم سیم پیچی الکتروموتور که به‌طور معمول استفاده می‌شوند، همانند پیچ‌گوشتی، انبردست، دم باریک و فاز 

لوازم اتوماتیک سیم پیچی

همچنین، مجموعه ای از ابزارهای برقی موجود در بازار امروز به شما کمک می کند تا کارهای مختلف را با سرعت بیشتری و معمولاً به روش کارآمدتری انجام دهید. در اکثر موارد تهیه این لوازم خاص اجباری نیست اما بعضی از الکتروموتور ها هستند که برای بازگشایی و اعمال تغییر در آنها باید این ابزارهای خاص را تهیه کنید. در حالی که بسیاری از مشاغل عمده تعمیر و سیم پیچی الکتروموتور، برای پروژه های اساسی خود به سراغ فروشندگان اتوماتیک رفته اند و از لوازم سیم پیچی الکتروموتور اتوماتیک استفاده می‌کنند، در خیلی از کارخانه ها و خنه های مسکونی که از الکتروموتور استفاده می کنند نیاز به تعمیر و سیم پیچی خیلی پیچیده نیست و می‌توان با همان وسایل و ابزار قدیمی و معمول آنها را با هزینه بسیار کمتر نسبت به لوازم اتوماتیک تعمیر نمود.

 

فرمول سیم پیچی الکتروموتور تک فاز و سه فاز 

فرمول سیم پیچی الکتروموتور تک فاز و 3 فاز

الکتروموتور تک فاز و سه فاز معمول‌ترین الکترو موتور ها در بازار هستند. به طور کلی ساخت الکتروموتور تک فاز آسانتر از الکتروموتور سه فاز است به همین دلیل است که تفاوت مشهودی در سیم پیچی الکتروموتور تک فاز و سه فاز وجود دارد که باید به آن توجه کنید اما فرمول سیم پیچی الکتروموتور تغییر چندانی نمی‌کند و شما با یادگیری آن و رعایت کردن چند نکته می‌توانید این کار را انجام دهید.

 

سیم پیچی الکتروموتور تک فاز

الکتروموتور تک فاز در ولتاژها و فرکانسهای مختلف برای مناطق مختلف جهان ارائه می شوند. برای ایالات متحده آمریکا، موتورهای تک فاز معمولاً در 110/115 ولت یا 220/230 ولت ارائه می شوند که این استاندارد جهانی در ایران نیز رعایت می‌شود و این ولتاژها  به راحتی در دسترس هستند. 60 هرتز هم فرکانس منبع تغذیه معمولی در سراسر جهان است.

در حالی که فرمول سیم پیچی الکتروموتور باید برای تمام موتورهای متناوب خازن تقسیم دائمی تکفاز موجود در بازار یکسان باشد، رنگهای سیم سرب برای سازندگان مختلف متفاوت است.

برای یک موتور استاندارد 3 سیمه، رنگ سیم سرب به طور معمول سفید، قرمز و سیاه است. رنگ سیاه همیشه به حالت خنثی (N) متصل است. هر دو رنگ سفید و سیاه به 2 ترمینال خازن اختصاصی متصل می شوند. وقتی  (L) از طریق ترمینال خازن به سیاه یا قرمز متصل شود، موتور در جهت مورد نظر شروع به چرخش می کند. برای موتورهای نوع جعبه ترمینال، همین فرمول سیم پیچی الکتروموتور انجام می‌شود. با این حال، ترمینال ها دارای مارک Z2 ، U2 و U1 هستند. برای موتورهای تک فاز، خازن برای عملکرد راه اندازی آن بسیار مهم است. بدون گشتاور(دور) راه اندازی ارائه شده توسط خازن، مجبور می‌شوید با چرخش دستی شفت به روشن شدن موتور کمک کنید. این به گونه‌ای شبیه پروانه های قدیمی در هواپیمای قدیمی است، پس اگر خازن کار نکرد، نگران نشوید زیرا می‌توانید به صورت دستی موتور را راه بی‌اندازید.

توسط تعداد بالای ترمینال های خازن گیج نشوید. از نظر الکتریکی، این همان خازن های سنتی از نوع دو ترمینال است که فقط یک ترمینال را در هر طرف ارائه می دهد و تغییری در فرمول سیم پیچی الکتروموتور ایجاد نمی‌کند.

 

سیم پیچی الکتروموتور سه فاز

در سیم پیچی الکتروموتور تک فاز و سه فاز همانطور که گفته شد تفاوت چندانی وجود ندارد و باید همان مراحل را طی کنید، اما به دلیل پیچیده‌تر بودن الکتروموتور سه فاز، چند مرحله به کار شما اضافه می‌شود. موتورهای القایی سه فاز معمولاً در 220/230 ولت و 50/60 هرتز در ایالات متحده ارائه می شوند که همانند الکتروموتور تک فاز، این استاندارد نیز در ایران  رعایت می‌شود. (در برخی مواردی که انرژی بالایی مورد نیاز است ممکن است 460 ولت نیز ارائه شود. موتورهای سه فاز می توانند با سرعت ثابت یا با VFD (درایو فرکانس متغیر) برای کاربردهای با سرعت متغیر کار کنند.

برای یک موتور سه فاز 3 سیم، ما رنگ سیم یکسان داریم. 3 مرحله از منبع تغذیه با L1 (R) ،L2 (S) و L3 (T) برچسب گذاری می شوند. قرمز را به L1 (R)، سفید را به L2 (S) و سیاه را به L3 (T) وصل کنید. برای موتورهای نوع جعبه ترمینال، ترمینال ها با U ،V و W برچسب گذاری می شوند. فرمول سیم پیچی الکتروموتور یکسان است. برای تغییر جهت چرخش، هر دو اتصال بین R ،S و T را تغییر دهید.

در صورت وجود اضافه بار یا شافت قفل شده، سوئیچ الکترومغناطیسی یا عملکرد حرارتی الکترونیکی VFD برای جلوگیری از فرسودگی موتور توصیه می شود.

احتمالاً متوجه شده اید که در سیم پیچی الکتروموتور سه فاز خازنی وجود ندارد. با موتورهای تک فاز، یک خازن برای تولید منبع تغذیه چند فاز مورد نیاز است. با موتورهای سه فاز، خازن لازم نیست. در نهایت، فراموش نکنید که موتورها را با پایانه زمینی محافظ اختصاصی (PE) به زمین متصل شوند تا از آسیب دیدگی پرسنل جلوگیری کند.

همانطور که می‌بینید اگر در سیم پیچی الکتروموتور تک فاز و 3 فاز عوامل امنیتی را رعایت کنید، دفترچه راهنما موتور را مطالعه کنید و از فرمول سیم پیچی الکتروموتور پیروی کنید، به راحتی می‌توانید این کار را خودتان انجام دهید.

مراحل سیم پیچی الکتروموتور؛ گام به گام به صورت تصویری

1. محفظه عقب و جلو الکتروموتور را باز کرده و روتر و بلبرینگ را از آن خارج کنید 

باز کردن محفظه عقب و جلو الکتروموتور

2. در صورت سوخته بودن دینام، سیم پیچ های قبلی را از استاتور خارج کنید

جداسازی سیم پیچ های قبلی

3. شیار های استاتور را سیخ بکشید و پوسیدگی های آن را پاک کنید

سیخ کشیدن و تمیز کردن شیار های استاتور

4. عایق بندی شیار ها را با کاغذ مخصوص شروع کنید

عایق بندی شیار های استاتور

کاغذ عایق بندی با درجه حرارت متفاوت در بازار وجود دارد. در جه حرارتی مقاوم تر، برای سیم پیچی موتور های سه فاز از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. عایق ها با درجه حرارتی متفاوت شامل موارد زیر هستند:
 
نوع عایق بر اساس رده حروف انگلیسی   حداکثر درجه حرارتی مجاز
۹۰ درجه سانتیگراد
۱۰۵ درجه سانتی گراد 
 E  ۱۲۰ درجه سانتیگراد
 B  ۱۳۰ درجه سانتیگراد
 F  ۱۵۵ درجه سانتیگراد
۱۸۰ درجه سانتیگراد
بالاتر از ۱۸۰ درجه سانتیگراد
 
5. کلاف بندی را با توجه به تعداد شیار ها و نقشه کلاف بندی آغاز کنید. می توانید مانند تصویر زیر، از تجهیزات مخصوص کلاف بندی استفاده کنید.
کلاف بندی سیم های مسی برای سیم پیچی الکتروموتور
انواع بهترین تجهیزات کلاف بندی سیم مسی برای سیم پیچی الکتروموتور:
 
- کلاف پیچ آنالوگ
- کلاف پیچ دیجیتال
- کلاف پیچ اتومات
-دستگاه های آرمیچر پیچ دستی، نیمه اتومات و تمام اتوماتیک
- دستگاه های روتر پیچ دستی، نیمه اتومات و تمام اتوماتیک
 
 
 
6. با توجه به تعداد شیار های استاتور، کلاف ها را به تعداد  آماده کنید. البته در بازار، معمولا کلاف های آماده را می توانید خریداری کنید و زحمت کلاف بندی را از دوش خود بردارید.
کلاف های سیم مسی آماده برای نصب
 
7. کلاف ها را مانند تصویر، روی عایق های استاتور نصب کنید.
نصب کلاف های سیم مسی روی شیار استاتور
 
8. سر کلاف ها را محکم کنید. مراقب باشید آنها را به هم نچسبتنید، تا در ادامه بتوانید عایق های بعدی را نصب نمایید.
محکم کردن سر کلاف ها
 
9. کاغذ های عایق را بین سر کلاف ها قرار دهید.
قرار دادن کاغذ های عایق بین سر کلاف ها
 
10. نخ بندی و محکم کاری سر کلاف ها را انجام دهید.
نخ بندی و محکم کاری سر کلاف ها
 
11. سیم های خارج شده از کلاف نیز باید با کاغذ های لوله ایی عایق بندی شوند.
عایق بندی سیم های خارج شده از کلاف با کاغذ های لوله ایی
 
12. پیشنهاد میکنیم نقاط اتصال را جهت اطمینان از عدم باز شدن، لحیم کاری کنید.
لحیم کاری نقاط اتصال سیم های مسی
 
13. سر سیم های کلاف ها را از قسمت تعبیه شده روی محفظه الکتروموتور، خارج کنید.
خارج کردن سر سیم های کلاف ها از قسمت مخصوص روی محفظه
 
14. شارلاک سیم پیچ ها را انجام دهید تا عایق بندی مطمئن تر شود.
شارلاک سیم پیچ ها
 
15. درب های عقب و جلو الکتروموتور را ببندید.
بستن درب های عقب و جلو الکتروموتور
 

16. پس از تست کردن الکتروموتور برای اطمینان از صحت سیم پیچی، تمام درب های محفظه دینام را ببندید. اینجا عملیات سیم پیچی الکتروموتور به پایان میرسد.

تست کردن الکتروموتور و بستن درب ها

تست سلامت الکتروموتور بعد سیم پیچی

تست چرخش کارآمد موتورها پس از سیم پیچی الکتروموتور

تست چرخش موتورها پس از سیم پیچی الکتروموتور

برای تست و چرخش کارآمد موتورها، ابزار خاص و تجهیزات آزمایش لازم است. در ادامه لیستی کوتاه از لوازم سیم پیچی الکتروموتور تهییه شده است. در نظر داشته باشید که این لیست حده‌اقل لوازم مورد نیاز را در خود جای داده است:

1 چکش ۴۵۰ گرمی (۱۶ اونسی)

1 چکش ۳۴۰ گرمی‌ (۱۲ اونسی) به همراه یک پیچ‌گوشتی بزرگ

1 پیچ گوشتی ۷.۵ سانتی (۳ اینچی)

1 چکش چوبی

1 قیچی کوچک

تست سیم پیچ و کلاف ها

برای اینکه الکتروموتور به درستی کار کند و استهلاک پایینی داشته باشد و همچنین بتواند از حداکثر توان خود مایه بزارد، باید سه مورد زیر را بررسی کنیم:

  • عدم به حداکثر رسیدن مقاومت سیم پیچ و قطع شدن جریان.
  • عدم وجود اتصال کوتاه در سیم پیچ و کاهش شدید مقاومت آن
  • عدم اتصال سیم پیچ به زمین یا بدنه موتور و نشت جریان
  • عدم اتصال بین کلاف های سیم پیچ

حال چگونه از موارد فوق اطمینان حاصل کرده و روش صحیح تست الکتروموتور چیست؟ قطعا اولین کاری که به صورت ناخودآگاه انجام میدهید، نگاه کردن و بررسی چشمی بدنه و اتصالات فاز الکتروموتور است، مشکلی نیست، ابتدا از لحاظ ظاهری از سلامت الکتروموتور مطمئن شوید، سپس مراحل زیر را انجام دهید:

1. جریان برق را به الکتروموتور وصل کنید، در صورتی شفت موتور میچرخد، صدای سوختگی ندهد، صداهای اضافی و تق تق ندهد، بوی سوختگی از آن بلند نشود و منظم به کار خود ادامه دهد، نشانه بسیار خوبی است. حال می توانیم برخی تست های دیگر را روی آن انجام دهیم. البته اگر الکتروموتور کولر را سیم پیچی کرده ایید، در دو دور کند و تند این بررسی را انجام دهید.

2. یک اهم متر سالم بیاورید. اتصال جفت سر سیم های مختلف را با اهم متر انجام دهید؛ اگر با هم مساوی باشند، سیم پیچی موتور شما هیچ اتصال کوتاهی ندارد و به لحاظ سیم پیچی سالم است. البته در صورت مشاهده تلرانس 5% و 10%، نگران نباشید، معمولا این تلرانس در موتور های الکتریکی پیش می آید.

3. در صورتی که سیم پیچی شما ستاره ایی است، سه گره در کلاف های سیم پیچی ایجاد می شود که نحوه تست سلامت سیم پیچی در این حالت به صورت زیر است. ابتدا تصویر زیر را در نظر داشته باشید و نحوه استفاده از اهم متر را در ادامه با توجه به نقاط A ،B و C آموزش میدهیم.

تست سیم پیچ مثلثی در دینامبعد از استفاده از اهم متر، باید شرایط زیر پیش آید تا از سلامت سیم پیچی الکتروموتور مطمئن شویم:

مقاومت بین B- A , A-C و B-C یکسان باشد.

بین A و زمين و B و زمین باید مقاومت بی نهایت وجود داشته باشد.
 

هزینه سیم پیچی الکتروموتور

در نهایت، یکی از عوامل مهمی که باید در نگهداری از الکتروموتور خود در نظر بگیرید، هزینه سیم پیچی الکتروموتور است. همانطور که گفته شد فرمول سیم پیچی الکتروموتور آنچنان هم پیچیده نیست و در صورت بلد بودن آن، می‌توان در ۱۰ دقیقه و یا کم‌تر سیم پیچی را انجام داد. با این حال اگر لوازم سیم پیچی الکتروموتور را ندارید و یا از مهارت لازم برخوردار نیستید، باید از یک متخصص درخواست کنید که این کار را برای شما انجام دهند. در این صورت هزینه سیم پیچی الکتروموتور شما کمی افزایش خواهد یافت، چون همانطور که گفته شد، الکتروموتورها ممکن است به دفعات نیازمند تعمیر و سیم پیچی شوند.

عموما در سیم پیچی دینام، برای موتور های تک اسب 600 هزار تومان را در نظر می گیرند. حال به ازای اضافه شدن هر یک اسب بخار، 300 هزار تومان به هزینه سیم پیچی اضافه می شود.

به طور کلی هزینه سیم پیچی به چند عامل بستگی دارد:

اولین عامل، موقعیت الکتروموتور شما است؛ به عنوان مثال، اگر الکتروموتور شما زیر زمین است و یا دسترسی به آن سخت است، هزینه بالاتر می‌رود.

دومین عامل نوع الکتروموتور شما است؛ هرچه الکتروموتور پیچیده‌تر باشد هزینه سیم پیچی نیز بالاتر می‌رود. به عنوان مثال اگر الکتروموتور شما از نوع خاص سنسور‌دار است، سیم پیچی آن نیازمند دقت بیشتری است.

سومین عامل، امنیت الکتروموتور شما است. گاهی اوقات برای الکتروموتورهایی که در فضای عمومی نصب می‌شوند و یا قرار است برق لوازم امنیتی یک شرکت خاص را تامین کنید، موارد امنیتی بر روی آن اعمال می‌شود تا سارقان نتوانند به راحتی آن را باز کنند. در این صورت، بهترین انتخاب شما، تماس با شرکتی است که این الکتروموتور را برای شما نصب کرده است. استخدام متخصصی که بتواند این عوامل امنیتی را دور بزند، هزینه سیم پیچی الکتروموتور را افزایش می‌دهد.

برخی سوال می پرسند که آیا سیم پیچی استاتور در الکتروموتور چینی با موتور های داخلی تفاوتی دارد یا خیر! باید بگوییم که فلسفه سیم پیچی و ایجاد میدان مغناطیسی در الکتروموتور یکی است و تنها چیزی که متفاوت است نقشه و کلاف بندی با حالت های مختلف در موتور الکتریکی می باشد. به هر حال چه موتور های چینی و چه موتور های ایرانی، برای ایجاد میدان مغناطیسی به یک سیم پیچی منظم نیاز دارند.

جهت سفارش و خرید انواع الکتروموتور مورد نیاز و انجام مراحل نصب و راه اندازی، بهترین انتخاب شما؛ شرکت تلمبه موتور غرب می باشد.

 

 خرید الکتروموتور

 

راهنمای انتخاب: بهترین انواع الکتروموتور

 

سوالات متداول

سیم پیچی گام کامل یعنی چی؟

سیم پیچی ابتدا و انتهای یک کلاف را در بررسی کنید، در صورتی که اختلاف فاز ۱۸۰ درجه الکتریکی باشد، یک چالش در سیم پیچی به وجود می آید. در این حالت برای انجام صحیح سیم پیچی استاتور باید نیرو محرکه القایی بازوهای رفت و برگشت کلاف ها را جمع جبری کنیم که به این حالت سیم پیچی گام کامل می گویند.

اختلاف سیم پیچی در الکتروموتور های سه فاز و تک فاز، زیاد است؟

خیر، در صورتی که سیم پیچی الکتروموتور تک فاز را به درستی انجام دهید، به راحتی می توانید با اضافه کردن چند مرحله کوتاه، سیم پیچی دینام سه فاز را نیز انجام دهید. در نتیجه مراحل انجام سیم پیچی در هر دو نوع دینام، تا چند مرحله یکسان است.

گروه تلمبه موتور غرب ارائه دهنده کلیه تجهیزات و خدمات آبرسانی شامل انواع پمپ، الکتروموتور، تابلو برق، بوستر پمپ و دیگر تجهیزات مرتبط با بخش آبرسانی. گستره مشتریان تلمبه موتور غرب: کشاورزان، کارخانجات صنعتی، شرکت های آب و فاضلاب شهری و روستایی، انبوه سازان مسکن و دیگر صنایع مرتبط با بخش انتقال آب و سیالات.


چاپ   ایمیل

Related Articles